Một cái tên nước ngoài đặt lên mặt tiền nghe gọn, nhìn cũng sang. Chủ nhà hàng chọn cái tên từ lúc làm bộ nhận diện thương hiệu, tức là rất sớm, thường trước cả khi có mặt bằng.
Tới lúc dựng bản vẽ tấm biển, câu hỏi mới hiện ra: phần tiếng Việt đặt ở đâu, và có bắt buộc không.
Không ít thương hiệu nhà hàng bây giờ mang tên tiếng nước ngoài, nên câu hỏi này hay gặp. Và câu hỏi này không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Luật có quy định riêng cho tấm biển mang 2 thứ tiếng, quy định tới cả chuyện hàng chữ nào nằm trên.
Biển hiệu nhà hàng có được đặt tên tiếng Anh không?
Được. Luật không cấm tên nước ngoài, chỉ yêu cầu trên biển phải có nội dung thể hiện bằng tiếng Việt.
Quy định này nằm ở Điều 18 Luật Quảng cáo. Bản luật hiện hành đã gộp hết các lần sửa, số hiệu 88/VBHN-VPQH; anh chị muốn tra lại thì tra theo số hiệu này. Điều 18 viết cho sản phẩm quảng cáo nói chung, nhưng biển hiệu cũng phải theo. Lý do: Điều 34 của chính luật này ghi rằng việc thể hiện chữ viết trên biển hiệu phải tuân thủ quy định tại Điều 18.
Tức là luật không cho tấm biển nào chỉ có chữ nước ngoài. Tấm biển của nhà hàng tên nước ngoài là tấm biển 2 thứ tiếng, và luật quy định cách bày 2 thứ tiếng trên biển.
Bên tôi dựng bộ biển từ bản nhận diện thương hiệu ra sao, tôi kể ở trang biển hiệu nhà hàng.
Tên thương hiệu tiếng nước ngoài có phải dịch ra tiếng Việt không?
Không. Ngay khoản đầu, Điều 18 liệt kê những thứ được miễn phần tiếng Việt: nhãn hiệu hàng hóa, khẩu hiệu, thương hiệu, tên riêng bằng tiếng nước ngoài, và những từ ngữ đã được quốc tế hóa mà không thể thay bằng tiếng Việt.
Thương hiệu nằm trong danh sách được miễn. Chuỗi nhà hàng mang tên nước ngoài được giữ nguyên tên nước ngoài trên biển, không ai yêu cầu dịch nghĩa ra.
Phần còn lại của tấm biển thì khác. Bên cạnh tên thương hiệu, biển hiệu còn phải mang những nội dung bắt buộc: tên cơ quan chủ quản nếu có, tên cơ sở kinh doanh đúng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, địa chỉ và điện thoại. Tên trên giấy đăng ký của doanh nghiệp Việt Nam thì phải bằng tiếng Việt. Phần tiếng Việt mà luật yêu cầu chính là mấy dòng này, và cũng là phần dễ bị bỏ quên trên mặt tiền.
Riêng chuyện trên biển phải ghi những gì thì có 2 văn bản cùng còn hiệu lực. 2 văn bản yêu cầu không giống nhau: một bên 4 nội dung, một bên 6. Tôi kể kỹ trong bài 2 văn bản cùng còn hiệu lực mà yêu cầu khác nhau về nội dung tấm biển.
Chữ nước ngoài trên biển được to bằng bao nhiêu?
Không quá 3/4 khổ chữ tiếng Việt, và phải đặt bên dưới chữ tiếng Việt. Khổ chữ hiểu gần nhất là cỡ chữ, tức chữ nước ngoài phải nhỏ hơn chữ tiếng Việt.
Tính theo chiều cao chữ thì quy ra số thế này: hàng chữ tiếng Việt cao 40cm thì chữ nước ngoài không được cao quá 30cm. Hàng tiếng Việt cao 1m thì chữ nước ngoài dừng ở 75cm. Người thiết kế biển làm phép nhân này ngay trên bản vẽ, trước khi bộ chữ đi vào xưởng.
Khoản 2 Điều 18 viết: trong trường hợp sử dụng cả tiếng Việt, tiếng nước ngoài trên cùng một sản phẩm quảng cáo thì khổ chữ nước ngoài không được quá ba phần tư khổ chữ tiếng Việt và phải đặt bên dưới chữ tiếng Việt.
Khoản 2 có 2 điều kiện, và điều kiện thứ hai hay bị bỏ qua hơn. Nhiều nơi đặt tên nước ngoài thật to ở hàng trên cho bắt mắt, rồi để dòng tiếng Việt nhỏ phía dưới. Đọc theo khoản 2 thì cách bày vừa kể là ngược: đúng ra hàng chữ tiếng Việt phải đứng trên, chữ nước ngoài nằm dưới và nhỏ hơn.
Luật dùng chữ khổ chữ mà không nói rõ đo theo chiều cao, bề ngang hay diện tích. Luật cũng không nói phải so với dòng tiếng Việt nào trên biển. Bên tôi lấy chiều cao chữ làm mốc. Thợ làm biển vẫn đo chữ theo chiều cao, và đối chiếu trên bản vẽ cũng dễ nhất. Cách bày dễ đối chiếu nhất là đặt một dòng tiếng Việt đủ lớn ngay trên tên nước ngoài. Rồi anh chị so tỉ lệ với chính dòng tiếng Việt này.
Người đi kiểm thì có thể đọc khác. Tháng 7/2026, một cán bộ văn hóa cấp phường ở Nha Trang giải thích quy định này với báo chí. Theo cách ông giải thích, chữ nước ngoài không được chiếm quá 3/4 diện tích chữ tiếng Việt. Nên cho chắc, anh chị giữ chữ nước ngoài dưới mức 3/4 cả về chiều cao lẫn về diện tích của cả hàng chữ. Làm biển ở tỉnh thành nào thì hỏi thêm về quy chế quảng cáo ngoài trời của địa phương, phòng khi quy chế nói rõ hơn.
Ràng buộc này áp cho cỡ chữ và vị trí, không đụng tới chuyện giữ tên thương hiệu. Tên thương hiệu vẫn giữ nguyên tiếng nước ngoài. Chỉ là hàng tên thương hiệu không được to hơn 3/4 chữ tiếng Việt, và không được nằm trên.
Đặt chữ sai vị trí hay sai tỉ lệ thì bị phạt bao nhiêu?
Từ 10 triệu tới 15 triệu với cá nhân, và gấp 2 lần với tổ chức. Cả 3 lỗi dưới đây nằm chung khoản 2 nên cùng khung tiền này.
Mức phạt nằm ở khoản 2 Điều 67 Nghị định 87/2026, nghị định xử phạt trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo. Khoản 2 có 3 lỗi dành riêng cho chữ nước ngoài trên biển:
| Lỗi | Nghĩa là gì |
|---|---|
| Không viết bằng chữ tiếng Việt mà chỉ viết bằng chữ tiếng nước ngoài trên biển hiệu | Tấm biển thuần tên nước ngoài, không có dòng tiếng Việt nào |
| Thể hiện tên riêng, tên viết tắt, tên giao dịch quốc tế bằng chữ tiếng nước ngoài ở phía trên tên bằng chữ tiếng Việt | Chữ nước ngoài nằm trên hàng chữ tiếng Việt, đáng lẽ phải nằm dưới |
| Thể hiện tên gọi, tên viết tắt, tên giao dịch quốc tế bằng chữ tiếng nước ngoài có khổ chữ quá ba phần tư khổ chữ tiếng Việt | Chữ nước ngoài to quá tỉ lệ cho phép |
Nhà hàng mở dưới hình thức công ty thì bị tính là tổ chức, nên mức phạt thành 20 triệu tới 30 triệu. Hộ kinh doanh rơi vào mức nào thì nghị định có một điều riêng. Tôi kể trong bài biển hiệu nhà hàng ghi thiếu thì phạt bao nhiêu.
Mắc nhiều lỗi thì phạt riêng từng lỗi. Luật Xử lý vi phạm hành chính nói rõ chuyện này: một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm thì bị xử phạt về từng hành vi. Ví dụ tấm biển vừa đặt chữ nước ngoài lên trên chữ tiếng Việt, vừa để chữ nước ngoài to quá 3/4 chữ tiếng Việt. Như vậy là 2 lỗi, và quyết định xử phạt ghi mức phạt cho từng lỗi. Mức gấp 2 lần với tổ chức cũng tính trên từng lỗi.
Khoản 4 của Điều 67 còn buộc tháo dỡ biển hiệu với mọi lỗi trong 3 khoản phạt tiền của điều này. Cả 3 lỗi ở bảng trên đều thuộc diện buộc tháo. Nên ngoài tiền phạt còn tiền tháo và làm lại. Sai tỉ lệ chữ thì không dán đè được, vì bộ chữ nổi phải cắt lại. Cắt lại thì cả hàng chữ đổi kích thước, nên bố cục cả mặt tiền cũng phải sắp lại.
Đã có nơi nào bị xử lý vì biển chỉ ghi tiếng nước ngoài chưa?
Có, và ngay trong năm nay.
Giữa tháng 7/2026, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng ra công văn giao 7 phường rà soát biển hiệu và bảng quảng cáo. Công văn yêu cầu rà soát những biển dùng chữ nước ngoài không đúng quy định. Ở phường Ngũ Hành Sơn, lực lượng chức năng đi kiểm tra trong 2 ngày 21 và 22/7. Cơ sở nào có biển trái quy định thì bị lập biên bản và phải tháo trong 2 ngày. Từ ngày 1/8, trường hợp không khắc phục thì bị cưỡng chế tháo gỡ và xử phạt. Trong một đợt kiểm tra được đưa tin ngày 25/8, phường phát hiện 56 biển hiệu, bảng quảng cáo dùng tiếng nước ngoài sai quy định.
Cùng tháng 7, ở Khánh Hòa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh ra văn bản chấn chỉnh sau khi báo chí phản ánh. Ngày 29/7, phường Nha Trang ra quân kiểm tra.
Mức phạt thì anh chị bám vào khoản 2 Điều 67 Nghị định 87/2026 ở mục ngay trên.
Từ mấy đợt kiểm tra, điều đáng để ý là hạn tháo, hơn là mức tiền. Một tấm biển làm xong, lắp xong, tối nào cũng sáng đèn, mà bị hẹn tháo trong vài ngày. Cái mất lớn nhất khi ấy là mặt tiền trống trơn giữa lúc nhà hàng vẫn bán hàng.
Đặt tên nước ngoài thì phải tính từ khâu nào?
Từ khâu làm bộ nhận diện thương hiệu, không phải lúc đặt làm biển.
Ở bên tôi, khâu này nằm ngoài gói thiết kế nhà hàng. Trong gói thiết kế, bên tôi làm mặt tiền và phần nền để gắn biển. Bộ nhận diện là tên, logo, màu và kiểu chữ của thương hiệu. Phần này chủ nhà hàng tự chuẩn bị, hoặc thuê một đơn vị làm nhận diện. Lúc chốt bộ nhận diện, chủ nhà hàng và người thiết kế nhận diện đang bàn chuyện tên, màu, kiểu chữ. 3 ràng buộc của luật cần được tính đúng vào lúc ấy:
- Bộ nhận diện có dòng tiếng Việt chưa? Không có thì sau này phải chèn thêm dòng tiếng Việt vào tấm biển. Chèn muộn thì phải sửa lại bố cục mặt tiền đã chốt.
- Dòng tiếng Việt có nằm trên không? Người thiết kế quen đặt tên thương hiệu ở vị trí nổi nhất, còn luật lại buộc dòng tiếng Việt nằm trên.
- Chữ nước ngoài có quá 3/4 chữ tiếng Việt không? Đây là con số, đưa được thẳng vào bản vẽ, và kiểm được bằng thước ngay trên bản vẽ trước khi thợ cắt chữ.
3 việc trên chốt trên giấy thì tốn ít. Chốt sau khi bộ chữ nổi ra khỏi xưởng thì tốn tiền làm lại nguyên bộ chữ.
Anh chị đang làm bộ nhận diện cho một nhà hàng tên nước ngoài thì gửi bản thiết kế biển sang bên tôi. Chúng tôi đối chiếu giúp 3 ràng buộc trên trước khi bản vẽ đi vào xưởng. Bộ biển hiệu nhà hàng gồm những gì, tôi kể ở phần biển mặt tiền, chữ nổi và hộp đèn làm tại xưởng nhà.
Cái tên là thứ khách gọi nhà hàng mỗi ngày, và chủ nhà hàng chọn nó rất kỹ. Luật thì đọc tấm biển theo cách khác hẳn: với luật, tấm biển là chỗ một cơ sở kinh doanh cho người ta biết đây là cơ sở nào. Phần bắt buộc thì phải có tiếng Việt, kể cả khi tên thương hiệu vẫn giữ tiếng nước ngoài.
Về người viết
Lưu Văn Sỹ, giám đốc New Sky, 10 năm làm thiết kế và thi công nhà hàng. New Sky nhận trọn thiết kế - thi công nhà hàng, công trình đã bàn giao trải ba miền, và có xưởng riêng sản xuất nội thất, inox bếp và quảng cáo (biển hiệu, chữ nổi, hộp đèn, bảng chỉ dẫn).
Anh chị sắp đặt làm biển cho nhà hàng? Đặt một buổi, chúng tôi xem cùng anh chị: mặt tiền của anh chị treo được tấm biển cỡ nào, và bản vẽ biển đã đủ phần luật bắt phải ghi chưa.
Đặt buổi tư vấn