Biển hiệu nhà hàng

Vì sao tấm biển làm xong rồi vẫn có thể vô dụng?

Có một cơ sở Bò Tơ Quán Mộc chúng tôi làm trên đường Trần Văn Giàu, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Mặt bằng nằm ở vị trí góc, nghe thì thuận. Khổ nỗi cây xanh quanh khu rất nhiều, tán cây che mất tấm biển, mà mặt bằng lại bé nên biển cũng không làm to lên được. Người đi đường không nhìn thấy biển.

Chúng tôi đã nói chuyện cây che biển với chủ đầu tư ngay hôm đi xem mặt bằng. Chủ đầu tư vẫn chọn mặt bằng, và quyền chọn là của họ. Nhà hàng chạy 2 năm mà không hiệu quả, rồi chủ đầu tư phải trả lại mặt bằng.

Ông Sỹ chấm mặt bằng theo thang 10 điểm:

Hôm đến đánh giá mặt bằng, tôi chấm theo bộ tiêu chí thì chỉ đạt khoảng 6/10: cây xanh nhiều quá, che mất tấm biển. Tôi đã cảnh báo chủ đầu tư ngay từ hôm đó.

Lưu Văn Sỹ, Cố vấn kinh doanh nhà hàng — Giám đốc New Sky

Không ai quy trách nhiệm chuyện đóng cửa cho riêng tấm biển được; nhà hàng đóng cửa thì thường có mấy lý do cùng lúc. Nhưng riêng ở Trần Văn Giàu thì khách đi đường không nhận ra là có nhà hàng, mà với nhà hàng mới mở thì mất luôn một đường dẫn khách tới, ngay từ ngày đầu.

Kể lại chuyện này không phải để phân ai đúng ai sai. Chỉ là tấm biển đẹp mà treo ở chỗ không ai nhìn thấy thì tiền làm biển coi như bỏ, mà chuyện tấm biển có được nhìn thấy hay không thì đã định xong từ lúc chọn mặt bằng rồi, chứ không phải lúc chọn mẫu.

Biển hiệu được phép to tới đâu?

Điều 34 Luật Quảng cáo chốt ngưỡng kích thước theo chiều treo biển, mà biển ngang với biển dọc thì 2 mức khác hẳn nhau. Cùng Điều 34, luật còn ràng buộc mấy chuyện nữa, trong đó có biển phải ghi những gì và được đặt ở đâu. Chúng tôi kê những ràng buộc hay gặp khi làm biển cho nhà hàng vào bảng dưới.

Một chỗ hay bị bỏ sót: mặt tiền nhà hàng thường treo nhiều hơn một tấm. Biển chính, chữ nổi, hộp đèn, rồi bảng chỉ lối vào. Mỗi tấm phải đo riêng theo ngưỡng của loại nó, nên đếm đủ mấy tấm rồi đo từng tấm một, đừng nhìn mỗi cái biển chính rồi kết luận là xong.

Còn một ngưỡng nữa, chỉ áp cho đúng một kiểu treo: tấm biển bắc ngang qua cổng, hoặc ngang lối xe chạy vào. Biển bắc ngang thì mép dưới phải cách chỗ cao nhất của mặt đường bên dưới ít nhất 4,25m. Nhà nước quy định con số này trong quy chuẩn về xây dựng và lắp đặt phương tiện quảng cáo ngoài trời, số hiệu QCVN 17:2018/BXD. Biển bắt sát mặt tiền thì không dính ngưỡng 4,25m. Nhưng nhà hàng có sân, có cổng, có lối cho xe chạy vào thì phải đo trước khi chốt độ cao treo. Lắp lên rồi mới thấy treo thấp quá thì phải tháo cả bộ khung xuống, khoan lại chỗ bắt, rồi treo lên lần nữa.

Mấy ngưỡng vừa kể đều là mức trần, tức mức luật không cho vượt. Còn mức sàn thì luật không đặt, người đi đường mới đặt. Mục ngay dưới đây nói về mức sàn.

Biển chịu được bão nhờ cái gì?

Nhờ bộ khung đỡ phía sau, chứ không nhờ mặt tấm biển.

Có những mặt tiền làm rất cao và rất lớn, và biển cho mặt tiền như thế thành chuyện kết cấu chứ không còn là chuyện làm biển, vượt tầm một tổ thợ làm biển thông thường. Phải có người tính được khung đỡ làm bằng gì, bắt vào đâu của công trình, chịu được sức gió tới mức nào.

Mà sức gió thì không ước chừng được. Nhà nước có hẳn một quy chuẩn cho số liệu điều kiện tự nhiên dùng trong xây dựng, số hiệu QCVN 02:2022/BXD. Quy chuẩn này chia cả nước thành các vùng gió, và mỗi vùng lấy mức gió mạnh cỡ năm mươi năm mới gặp một lần làm mốc để tính. Công trình đứng ở vùng nào thì lấy số của vùng mình, chứ không tính theo cảm giác.

Miền Bắc với miền Trung năm nào cũng có mùa bão, nên phần gia cố phải tính ngay lúc thiết kế. Tới lúc lắp mới thêm bớt thì đã muộn.

Còn vật tư thì thật ra không khó, và chúng tôi nói thẳng điều này dù phần lớn nơi chào hàng đều bắt đầu bằng vật liệu: nhôm gì, mica gì, đèn hãng nào. Có 3 điều phải làm cho đúng, và cũng chỉ 3 điều:

• chọn loại vật liệu ít ăn mòn, thì biển đỡ cong vênh bạc màu;
• vỏ hộp đèn phải kín, để nước mưa không lọt vào bo mạch;
• dây điện với aptomat, tức cái cầu dao tự ngắt khi quá tải, phải chọn theo đúng cỡ tải của bộ đèn.

Mấy tiêu chí vật liệu vừa kể có sẵn cả, ai làm nghề tử tế cũng biết.

Vậy tấm biển bền khác tấm biển hỏng sau mùa mưa đầu tiên ở chỗ nào? Chọn đúng loại vật tư là việc dễ, ai cũng làm được. Ngồi tính cho đúng mới là việc ít người làm: tính bộ khung chịu được mức gió của vùng, và tính đúng cỡ tải cho bộ đèn rồi mới chọn dây với aptomat cho khớp.

Quy chuẩn QCVN 17:2018/BXD còn đặt thêm một việc nữa lên vai chủ nhà hàng. Tấm biển có an toàn hay không, luật quy về người đứng tên nó: kiểm tra, bảo trì, sửa chữa đều là việc của chủ nhà hàng. Và trách nhiệm giữ an toàn không dừng ở ngày lắp xong, mà kéo dài suốt thời gian tấm biển còn treo trên mặt tiền. Tính đúng bộ khung đỡ từ lúc thiết kế mới là một nửa việc. Nửa còn lại là giữ nếp xem lại tấm biển. Mối bắt vào tường còn chắc không, vỏ hộp đèn còn kín không, dây điện có chỗ nào hở không. Chủ nhà hàng hay quên phần này, vì tấm biển không hỏng ngay mà hỏng dần. Nên tiện lúc nào có người trèo lên mặt tiền thì bảo họ xem luôn mấy chỗ vừa kể. Còn người trèo lên là ai, chúng tôi nói ở mục hỏng thì ai sửa, phía dưới.