Ngâm nước thử chống thấm sàn bếp bao lâu, và giữ lại bằng chứng gì?

Thợ quét xong lớp chống thấm sàn bếp, hẹn mấy hôm nữa đổ nước ngâm thử. Câu anh chị hỏi lúc này thường là: ngâm bao lâu thì biết lớp chống thấm kín?

Hỏi thế là phải. Sơn thì nhìn là biết đều hay không đều. Gạch lát rồi thì gõ lên mặt là biết bên dưới rỗng hay đặc. Còn lớp chống thấm quét xong thì chỗ nào trông cũng như chỗ nào, nhìn bằng mắt không biết chỗ nào hở. Muốn biết thì chỉ có một cách: đổ nước lên, rồi chờ.

Ngâm nước thử chống thấm sàn bếp bao lâu là đủ?

Con số hay gặp nhất là 24 giờ, nhưng mỗi nguồn dựa trên một căn cứ khác hẳn nhau, và không nguồn nào trong ba nguồn dưới đây đặt một mức chung cho mọi sàn bếp. Đặt ba nguồn cạnh nhau thì thấy rõ:

Hướng dẫn của Mỹ ghi cả số giờ lẫn cách đo nước, nhưng nó viết cho sàn bãi đỗ xe và sân dạo, không viết cho sàn bếp ướt suốt ca. Dùng con số của nó cho sàn bếp là mượn số của một loại sàn khác.

Mặt cắt là bản vẽ cắt xuyên qua sàn, cho thấy các lớp chống thấm từ dưới lên, kèm khung ghi cách làm từng lớp. Mặt cắt ở hàng cuối nằm trong bộ hồ sơ bên tôi làm cho một chuỗi nhà hàng; tên bản vẽ ghi rõ đây là tiêu chuẩn hoàn thiện chống thấm bếp của chính chuỗi. Số giờ ngâm trên mặt cắt là số của chuỗi này, chưa phải mức chung cho mọi cái bếp.

Vậy ngâm mấy giờ? Số giờ ngâm là con số anh chị và nhà thầu tự chọn; điều làm nó có giá trị là chốt nó trước khi đổ nước, cùng với mực nước và ngưỡng đọc kết quả, tức nước hạ bao nhiêu thì gọi là rò, rồi ghi vào biên bản. Ba con số ghi thế nào, tôi kê ở mục cuối bài.

Tiêu chuẩn nào quy định ngâm nước thử chống thấm sàn?

Số hiệu hay bị dẫn cho việc này, TCVN 9377-2:2012, là tiêu chuẩn về công tác trát, không phải về chống thấm.

Chỗ cần cẩn thận là số hiệu TCVN 9377-2:2012. Có trang chống thấm ghi nó là tiêu chuẩn thi công và nghiệm thu chống thấm. Tên đầy đủ của tiêu chuẩn mang số hiệu này là "Công tác hoàn thiện trong xây dựng. Thi công và nghiệm thu. Phần 2: Công tác trát trong xây dựng". Trát là việc miết vữa lên mặt tường cho phẳng.

TCVN là tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam: mỗi bộ có một số hiệu riêng, bên trong chia thành từng mục đánh số. Nên lúc nhà thầu đưa ra một mức ngâm kèm một số hiệu tiêu chuẩn, anh chị hỏi thêm một câu: mục mấy? Nhà thầu mở ra được đúng mục ghi mức ngâm thì tốt. Nhà thầu nói thẳng đây là cách bên họ vẫn làm thì cũng là một câu trả lời thật.

Lớp chống thấm cuối khô bao lâu thì ngâm nước thử được?

Mỗi loại vật liệu chống thấm cần một thời gian khô khác nhau, nên mốc này phải hỏi theo đúng loại vật liệu đang quét trên sàn bếp của anh chị. Đổ nước lên khi lớp cuối chưa khô thì buổi thử đo một lớp chưa làm xong.

Mặt cắt của chuỗi nhà hàng ở bảng trên cho một ví dụ: các lớp quét cách nhau 6 tới 8 giờ, lớp cuối khô 4 ngày rồi mới làm bước sau. Vật liệu trên sàn bếp của anh chị có thể cần mốc khác.

Quãng chờ sau chống thấm cũng có chỗ trong lịch thi công. Bảng tiến độ của một nhà hàng khác bên tôi làm, trong một trung tâm thương mại, xếp chống thấm xong thì chờ 10 ngày mới làm tiếp phần khu khách ngồi ăn. Bảng không ghi lý do của 10 ngày, nên tôi không gán quãng chờ cho việc khô hay việc ngâm.

Anh chị hỏi nhà thầu ba điều: lớp cuối quét ngày nào, loại vật liệu đang dùng cần khô bao lâu, và lịch thi công đã chừa ngày cho lớp cuối khô và cho buổi ngâm chưa. Hai quãng này phải có sẵn trong lịch, vì sát ngày khai trương, đội thi công dễ cắt bớt chúng nhất: lớp chống thấm nằm khuất, cắt bớt cũng chưa ai thấy ngay.

Ngâm nước thử chống thấm thì đổ nước cao bao nhiêu, đo từ đâu?

Đổ bao nhiêu thì anh chị và bên thi công chọn được, nhưng con số mực nước luôn phải đi kèm mốc đo. Sàn bếp nào cũng dốc về phía lỗ thu nước, nên cùng một con số centimét mà đo ở chỗ trũng nhất hay ở chỗ cao nhất thì ra hai lượng nước khác hẳn.

Một trang thợ chống thấm ghi mực nước 3 tới 5cm, tính từ điểm thấp nhất của sàn. Hướng dẫn ASTM D5957 ở mục đầu thì ghi hai mốc: nước phủ ít nhất 1 inch, và chỗ thấp nhất sâu không quá 4 inch. Đo ở chỗ thấp nhất thì phải xem thêm một điều: chỗ cao nhất của sàn có còn ngập không. Sàn dốc về lỗ thu nước, nên chỗ cao nhất thường nằm xa lỗ thu, sát chân tường. Nước đổ ít quá thì dải sàn sát chân tường chỉ ướt mặt, mà chân tường lại là chỗ hay rò.

Nên mực nước ghi đủ ba điều: đổ tới bao nhiêu centimét, đo ở mốc nào, và chỗ cao nhất của sàn có ngập không. Chỉ ghi một con số centimét thì hai năm sau không ai dựng lại được buổi thử.

Sàn bếp cao hơn khu khách thì ngâm nước thử có tràn ra không?

Không tràn, nếu mực nước giữ thấp hơn mép gờ hay bậc ở lối vào bếp. Ba bộ hồ sơ nhà hàng trong trung tâm thương mại bên tôi làm đều ghi sàn bếp cao hơn sàn khu khách 300mm. Sàn bếp cao hơn sàn khu khách thì lối vào bếp là đường duy nhất nước ngâm có thể tràn ra.

Bộ hồ sơ Khèn Nướng Sapa tại Aeon Mall Hạ Long, một trong ba bộ vừa kể, có chi tiết gờ chắn nước cao 50mm trên bản vẽ tôn nền; bản vẽ không ghi gờ đặt ở đâu. Giả sử gờ cao 50mm này nằm ở lối vào bếp. Khi đó nước đo sát gờ phải dưới 50mm. Còn ở chỗ trũng nhất, sát lỗ thu nước, nước sâu hơn con số đo ở gờ, vì sàn dốc về lỗ thu.

Tức là bản thiết kế đã quyết định trước buổi ngâm đổ được bao nhiêu nước: cốt sàn bếp, độ dốc về lỗ thu nước, gờ hay bậc ở lối vào bếp. Bản vẽ tôn nền làm sẵn cái khay cho buổi ngâm. Trước khi đổ nước, anh chị đo một số: từ mặt sàn ngay sát lối vào bếp lên tới mép thấp nhất của gờ hay bậc là bao nhiêu milimét. Mực nước ngâm chốt thấp hơn số này.

Vì sao sàn bếp phải tôn cao hơn khu khách, tôi kể ở bài chống thấm sàn bếp nhà hàng.

Ngâm nước xong thì nhìn vào đâu để biết sàn bếp bị rò?

Nhìn chân tường, chỗ ống xuyên sàn và mặt dưới của sàn, không nhìn giữa sàn. Giữa sàn là mặt phẳng liền, quét phủ lên là xong. Chỗ hay rò là chỗ hai mặt gặp nhau, và chỗ có vật xuyên qua lớp chống thấm.

Khu bếp nằm trên một sàn có tầng dưới thì xuống tầng dưới, xem trần ngay bên dưới khu bếp có vệt ẩm không. Nhà hàng sát đất thì không có tầng dưới để xem, nên nhìn ra chân tường phía ngoài và mặt tường giáp nhà hàng bên cạnh, xem có chỗ nào loang ẩm.

Mỗi cái ống xuyên sàn là một chỗ lớp chống thấm bị cắt đứt. Lúc ngâm thì đầu ống phải bịt tạm, hay nối cao lên khỏi mặt nước, không thì nước theo ống chảy đi mất và buổi thử không còn đo được gì. Cách làm kín chỗ ống xuyên sàn ở khâu thi công thuộc bài chống thấm sàn bếp nhà hàng vừa nhắc.

Đường thứ hai là xem mực nước có hạ không. Đầu buổi vạch một dấu ở mép nước trên tường, cuối buổi so lại. Phần nước bay hơi thì trừ được bằng một cách ít tốn kém mà nghề làm bể chứa nước, hồ bơi vẫn dùng: đặt một thùng nước hở ngay trong vùng đang ngâm, gọi là thùng đối chứng, rồi vạch mực nước ở cả thùng lẫn sàn. Thùng hạ bao nhiêu thì sàn cũng bay hơi bấy nhiêu; sàn hạ thêm so với thùng mới là phần đáng ngờ. Thùng phải đứng trong chính vùng ngâm, cùng gió, cùng nắng, cùng hơi nóng với mặt sàn, thì hai vạch mới so được với nhau.

Hạ bao nhiêu milimét trong bao nhiêu giờ thì gọi là rò? Mức này hai bên tự chốt: ngưỡng đọc kết quả là con số hai bên phải chốt trước khi đổ nước, không để tới lúc rút nước mới bàn.

Trước khi cho thợ lát gạch thì giữ lại bằng chứng gì của buổi ngâm?

Ba thứ: biên bản buổi ngâm có chữ ký, ảnh buổi ngâm có dấu ngày giờ, và danh sách vật liệu chống thấm đã dùng. Lát gạch xong thì lớp chống thấm nằm dưới mấy lớp vật liệu, nên ba thứ này là bằng chứng còn lại của nó.

Biên bản phải ghi đủ ba con số của buổi ngâm, mỗi con số kèm phần ghi thêm để về sau đối chiếu được:

Người ký biên bản nghiệm thu thì Nghị định 207/2026/NĐ-CP, Điều 22 khoản 5 kê rõ: người trực tiếp giám sát thi công của chủ đầu tư, tức phía anh chị, và người trực tiếp phụ trách kỹ thuật thi công của nhà thầu; công trình có nhà thầu chính thì thêm người phụ trách kỹ thuật của nhà thầu phụ.

Ảnh buổi ngâm thì chụp đủ mặt sàn còn ngập nước và chân tường, để máy ảnh in ngày giờ lên tấm hình. Ở công trình Khèn Nướng Sapa, giám sát chụp lại buổi ngâm như tấm ảnh ở mục trên.

Danh sách vật liệu thì ghi đúng loại đã quét. Trên bộ hồ sơ Khèn Nướng Sapa có ô ghi chú chống thấm của tòa nhà. Ô này ghi cách xử lý và vật liệu phải được bên cho thuê duyệt, nhưng không đặt một phép thử nào: không có chữ ngâm, không có chữ thử nước. Ở công trình này, buổi ngâm vì thế là việc anh chị và bên thi công tự chốt với nhau.

Bốn chỗ đọc tiếp, nếu anh chị cần:

• Tờ biên bản: gồm những ô nào, ba con số trên ghi vào ô nào, ở bài biên bản test nước chống thấm.
• Nghiệm thu cả công trình: chia mấy đợt, mỗi đợt xem những gì, ở bài nghiệm thu từng giai đoạn thi công.
• Đường thoát nước dưới sàn bếp: ban quản lý trung tâm thương mại nghiệm thu đường thoát nước bếp bằng phép gì, ở bài bẫy mỡ và đường thoát nước trong trung tâm thương mại.
• Phần ngầm của khu bếp, gồm cả lớp chống thấm: những phép thử người ngoài nghề vẫn đứng xem được, ở trang thi công cơ điện bếp nhà hàng.

Trước buổi ngâm, anh chị nhắn bên thi công ba con số định ghi vào biên bản, nhờ họ xác nhận, rồi chép đúng ba con số đã xác nhận vào biên bản ngày ngâm.