Xin điện 3 pha kinh doanh cho nhà hàng nhà phố cần giấy tờ gì, mất bao lâu?

Đi xem một căn nhà phố định thuê làm nhà hàng, anh chị mở tủ điện của chủ nhà ra, thấy một aptomat nhỏ với hai sợi dây đi vào. Câu hỏi bật ra ngay: nhà hàng của tôi có phải xin lên điện 3 pha không, giấy tờ gì, và xin thì mất bao lâu?

Điện 1 pha là loại điện nhà dân đang dùng, vào nhà bằng 2 dây. Điện 3 pha vào bằng 4 dây và cấp được lượng điện lớn hơn nhiều, nên bếp công nghiệp, kho lạnh, máy lạnh công suất lớn phần nhiều thiết kế để chạy điện 3 pha.

Nhà hàng có bắt buộc phải dùng điện 3 pha không?

Nghị định không đặt mốc kW nào bắt buộc. Nghị định 18/2025/NĐ-CP, nghị định hướng dẫn Luật Điện lực về mua bán điện, không có điều nào lấy một mức công suất làm ranh giới giữa 1 pha và 3 pha. Theo trang hướng dẫn thủ tục cấp điện của tập đoàn điện lực, điện lực căn cứ vào thiết bị và công suất sử dụng điện thực tế của từng nơi để quyết định.

Tức là câu trả lời nằm ở danh sách máy anh chị định đặt trong bếp và ngoài phòng ăn. Nhà hàng có bếp điện công suất lớn, kho lạnh, nồi lẩu điện tại bàn thì thường phải lên 3 pha. Nhà hàng nhỏ nấu bằng ga, ít máy chạy điện thì có khi điện 1 pha vẫn đủ.

5 bộ hồ sơ thiết kế tôi kê ở bài công suất điện nhà hàng, 3 bộ trong trung tâm thương mại và 2 bộ nhà phố, đều vẽ aptomat tổng loại 3 pha. Năm bộ là một mẫu nhỏ, chưa đủ để nói thay cho cả ngành.

Mốc 40kW trong nghị định mua bán điện có phải ranh giới giữa 1 pha và 3 pha không?

Không phải. Mốc 40kW có thật, nằm ở Điều 4 và Điều 5 Nghị định 18/2025/NĐ-CP, nhưng mốc này đặt nghĩa vụ cho bên mua điện để kinh doanh, không quyết định chuyện 1 pha hay 3 pha.

Theo Điều 4, bên mua điện để sản xuất, kinh doanh mà công suất sử dụng cao nhất từ 40kW trở lên trong 3 kỳ ghi chỉ số công tơ liền nhau thì phải làm hai việc:

• Đăng ký biểu đồ phụ tải với bên bán điện, kèm đặc tính kỹ thuật của thiết bị dùng điện. Biểu đồ phụ tải là bản khai giờ nào trong ngày nhà hàng dùng bao nhiêu điện.
• Giữ hệ số công suất, ký hiệu cosφ, tức tỷ lệ giữa phần điện máy móc thật sự dùng để chạy và tổng lượng điện lưới cấp tới, từ 0,9 trở lên. Dưới 0,9 thì bên mua điện phải mua thêm công suất phản kháng, tức trả thêm một khoản tính bằng phần trăm của tiền điện; hệ số càng thấp thì phần trăm càng cao.

Điều 5 nói thêm một trường hợp: nhà hàng đăng ký công suất cao nhất từ 40kW ngay trong hợp đồng mua điện thì hệ số công suất dưới 0,9 cũng phải mua công suất phản kháng.

Phần điện lưới vẫn phải chở tới mà máy không dùng để chạy gọi là công suất phản kháng. Máy có động cơ, như máy nén của kho lạnh, tủ đông, quạt hút khói, là loại hay kéo hệ số này xuống. Cách kéo hệ số lên là lắp tụ bù trong tủ điện, và chỗ cho tụ bù phải tính từ lúc thiết kế sơ đồ tủ. Nhà hàng có bếp điện và nồi lẩu điện tại bàn thì lúc đông khách có thể chạm mốc 40kW; dãy nồi lẩu tại bàn ăn bao nhiêu điện thì tôi kể ở bài công suất điện nhà hàng nói trên.

Hồ sơ xin điện 3 pha kinh doanh gồm những giấy tờ gì?

Căn nhà đã có hợp đồng mua điện 1 pha, giờ xin lên 3 pha, thì chỉ cần giấy đề nghị thay đổi mục đích và công suất sử dụng điện, kèm bảng liệt kê thiết bị điện tăng thêm; đăng ký hẳn một hợp đồng mua điện mới cho mục đích kinh doanh thì bộ giấy dày hơn, kê ở bảng dưới.

Bảng dưới là danh mục giấy tờ mua điện hạ áp ngoài mục đích sinh hoạt mà Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh đăng trên trang thủ tục của họ, tại ngày 04/10/2026. Hạ áp là lưới điện thường kéo dọc phố tới từng nhà. Điện lực tỉnh khác có thể kê khác đôi chút, nên trước khi đi nộp anh chị gọi hỏi điện lực khu vực.

Vì sao phải có bản vẽ bếp trước khi nộp hồ sơ xin điện 3 pha?

Vì bảng kê thiết bị điện chép ra từ danh sách máy trong bản vẽ bếp và bản vẽ phòng ăn. Chưa có bản vẽ thì chưa biết bếp đặt mấy bếp từ, mấy tủ mát, máy rửa bát cỡ nào, phòng ăn có bao nhiêu bàn lẩu, mà thiếu các dòng này thì không điền được bảng kê.

Ngồi trước cán bộ điện lực với một bảng kê ước chừng thì dễ khai thấp. Khai thấp thì tới lúc mở cửa bán, đông khách là aptomat nhảy, và anh chị lại làm hồ sơ xin nâng thêm một lần nữa.

Trong hồ sơ thiết kế Bò Tơ Quán Mộc Võ Oanh, một nhà hàng ba tầng ở TP. Hồ Chí Minh, có một bảng thống kê thiết bị tiêu thụ điện làm riêng cho hồ sơ xin phép. Bảng kê từng thiết bị với công suất và số lượng, rồi nhân hệ số đồng thời, tức tỷ lệ máy chạy cùng một lúc, để ra tổng. Tệp bảng tạo ngày 12/08/2023, còn bộ bản vẽ cơ điện đầy đủ của nhà hàng ghi ngày 30 và 31/08/2023.

Cũng từ danh sách máy bếp mà ra cỡ tủ điện, số đường điện và đường hút mùi của cả nhà hàng, phần tôi kể ở trang cơ điện nhà hàng.

Chủ nhà hay người thuê đứng tên hợp đồng mua điện kinh doanh?

Người thuê đứng tên được: danh mục giấy của Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh nhận cả hợp đồng thuê nhà từ 1 năm trở lên kèm đồng ý của chủ sở hữu. Nghị định 18/2025/NĐ-CP thì chỉ có điều khoản cho người thuê nhà để ở. Điểm đ khoản 1 Điều 6 ghi: bên mua điện là người thuê nhà để ở thì người đứng tên hợp đồng là chủ nhà, hoặc người thuê được chủ nhà ủy quyền bằng văn bản, và chủ nhà cam kết trả tiền điện nếu người thuê không trả.

Với điện kinh doanh, người đứng tên nộp giấy tờ xác định chủ thể hợp đồng. Trang thủ tục kể trên kê nhiều loại giấy được nhận; ngoài hợp đồng thuê nhà, còn có hợp đồng thuê địa điểm kèm đồng ý của chủ sở hữu. Điện lực nơi khác nhận giấy gì thì anh chị hỏi họ trước khi ký thuê.

Ai đứng tên thì ghi luôn vào hợp đồng thuê: công tơ đứng tên ai, tiền điện ai trả, lúc trả mặt bằng thì hợp đồng mua điện chuyển lại hay chấm dứt ra sao. Mấy dòng này viết lúc ký thì dễ, để tới lúc trả mặt bằng mới bàn thì khó.

Xin điện 3 pha cho nhà hàng mất bao lâu?

Tại ngày 04/10/2026, trang thủ tục của Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh ghi cấp điện hạ áp không quá 3 ngày làm việc; trường hợp phải trồng thêm cột điện hay đi cáp ngầm thì không quá 7 ngày làm việc. Nghị định không đặt thời hạn cho điện kinh doanh: mốc 7 ngày làm việc ở khoản 3 Điều 6 Nghị định 18/2025/NĐ-CP nằm trong điều về hợp đồng mua điện sinh hoạt, nên không áp cho nhà hàng.

Thời hạn anh chị gặp lúc nộp hồ sơ là mức ngành điện tự công bố, mỗi tổng công ty điện lực đăng trên trang riêng. Các mức này đã đổi nhiều lần qua các năm, và điện lực tỉnh khác có thể ghi khác.

Lắp điện 3 pha thì điện lực trả tiền phần nào, chủ nhà hàng trả phần nào?

Ranh giới nằm ở cái công tơ, theo cách ngành điện công bố trên trang hướng dẫn của họ.

Công tơ là cái đồng hồ điện, chỗ điện lực đọc số để tính tiền. Đoạn dây từ lưới điện hạ áp ngoài đường vào tới công tơ gọi là nhánh rẽ. Trang hướng dẫn của tập đoàn điện lực chia như bảng dưới.

Cách chia này là của ngành điện công bố, chưa phải điều luật. Biết ranh giới thì lúc đọc báo giá điện của nhà thầu, anh chị hỏi lại được: trong báo giá có đoạn nào nằm ngoài công tơ không, vì theo trang ngành điện, đoạn ngoài công tơ là phần điện lực chịu. Còn đoạn trong nhà, chi phí nhiều hay ít là do cỡ cáp, đường cáp và cách chia mạch, ba thứ này đều chốt trên bản vẽ.

Đường điện từ công tơ vào tủ điện tổng của nhà hàng nhà phố thiết kế thế nào?

Thiết kế từ ngoài vào: hộp công tơ trên mặt tiền, đường cáp từ công tơ chạy vào tủ điện tổng, rồi chỗ đặt tủ tổng. Ba thứ chốt trên bản vẽ cùng lúc với mặt tiền và trần, không để tới lúc thợ điện vào mới chọn.

Công tơ là điểm đầu của cả hệ điện trong nhà. Ở nhà phố, hộp công tơ thường gắn trên mặt tiền hay trên cột điện trước nhà, và cáp từ công tơ vào nhà là đường cáp to của cả công trình.

Ở Long Wang Tân Sơn Nhì, một nhà hàng nhà phố ở TP. Hồ Chí Minh, bản vẽ có 2 tủ điện tổng, cả hai ghi nguồn lấy từ tủ công tơ điện, cáp vào loại 4 lõi 35mm² và 4 lõi 50mm². Ở Bò Tơ Quán Mộc Võ Oanh, bản vẽ chia hai nguồn: tầng trệt lấy điện từ một công tơ mới 150A, cáp 4 lõi 25mm² vào tủ tổng tầng trệt; tầng 2 và tầng 3 lấy từ công tơ đang có sẵn của căn nhà.

Mỗi công tơ, mỗi đường cáp là một câu bản vẽ phải trả lời: khu nào lấy điện từ công tơ nào, cáp đi qua trần khu nào để vào tủ, tủ đặt chỗ nào cho đường cáp ngắn mà không chiếm mảng tường đẹp của khu khách. Một sợi cáp 4 lõi 50mm² không uốn gọn như dây đèn, nên đường đi của nó phải chừa sẵn trong trần trước khi đóng trần.

Hộp công tơ và ống cáp đi lên còn chiếm một mảng trên mặt tiền. Bản vẽ mặt đứng phải xếp chúng cùng biển hiệu, cửa và đèn: hộp công tơ nằm giữa mảng biển thì biển phải chừa lỗ, ống cáp chạy chéo qua mặt tiền thì mặt tiền trông rối.

Hỏi gì về điện trước khi đặt cọc mặt bằng nhà phố?

Ba câu, hai câu cho chủ nhà và một câu cho điện lực khu vực, cả ba hỏi trước khi đặt cọc:

• Hỏi chủ nhà: điện đang vào là 1 pha hay 3 pha, căn nhà có mấy công tơ.
• Hỏi chủ nhà: công tơ đang đứng tên ai, và chủ nhà có chịu ủy quyền hay chuyển tên cho người thuê không.
• Hỏi điện lực khu vực: địa chỉ này nâng lên 3 pha được không, và lên được tới mức công suất nào.

Câu hỏi điện lực nên hỏi sớm, vì có chỗ nâng dễ, có chỗ vướng đường dây chung của cả dãy phố. Người làm thiết kế cũng nên đi xem hiện trạng trước khi anh chị ký hợp đồng thuê: kiến trúc của mặt bằng, điện nước, điều hòa, thông gió, chỗ đặt khu kỹ thuật.

Nhà phố còn dễ hơn trung tâm thương mại ở một chỗ: phần điện trong nhà thì anh chị và bên thi công tự thống nhất với nhau, như dùng loại ổ cắm gì. Trong trung tâm thương mại, ban quản lý yêu cầu rõ cả cách thi công thế nào cho an toàn, và người trả lời chuyện điện là ban quản lý tòa nhà chứ không phải điện lực.

Mấy chuyện gần với bài này tôi để ở chỗ khác:

• Cỡ aptomat tổng đọc ở dòng nào trong bản vẽ, và nồi lẩu tại bàn ăn bao nhiêu điện: bài đọc công suất điện trong bản vẽ nhà hàng.
• Mặt bằng trong trung tâm thương mại nên hỏi những con số điện nào: bài điện, điều hòa trong trung tâm thương mại.
• Bếp lẩu âm bàn công suất bao nhiêu, chạy 1 pha hay 3 pha: trang thiết kế nhà hàng lẩu.
• Tủ điện, hút mùi, thông gió của cả nhà hàng tính ra từ danh sách thiết bị bếp: trang thi công điện và hút mùi bếp nhà hàng.

Trước khi đặt cọc, anh chị gọi điện lực khu vực, đọc địa chỉ căn nhà và danh sách máy bếp định đặt, rồi hỏi: địa chỉ này lên được 3 pha cỡ nào, và mất mấy ngày làm việc.