Đòi bảo hành thi công quán: gọi ai và trong bao lâu?

Bảo hành là thứ ai cũng hỏi lúc ký hợp đồng, rồi gần như không ai hỏi tiếp một câu nào nữa. Hỏi được "bên anh bảo hành mấy năm", nghe trả lời, gật đầu, ký.

Tới ngày cần dùng thì mới lòi ra rằng số năm bảo hành chỉ là một phần rất nhỏ của chuyện. Phần còn lại thì hợp đồng thường bỏ trống. Báo cho ai, họ phải tới trong bao lâu, cái gì vốn không được bảo hành, và họ lơ thì mình làm gì, đều không có dòng nào nói.

Trong hạn bảo hành mà quán hỏng thì báo cho ai?

Báo cho nhà thầu chính, kể cả khi anh chị biết rõ hạng mục ấy do một đơn vị khác trực tiếp làm.

Đây là hệ quả của một điều luật giữ hộ anh chị: nhà thầu chính chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư cả về phần việc do thầu phụ thực hiện. Nên anh chị không phải đi tìm xem hồi ấy ai lắp cái đó, và họ cũng không được đẩy anh chị sang bên khác.

Cách báo thì nên thành nếp ngay từ lần đầu: báo bằng thứ để lại dấu vết. Một tin nhắn có ngày giờ, kèm mấy tấm ảnh chỗ hỏng, hơn hẳn một cuộc gọi mà về sau không ai nhớ đã nói gì. Không phải vì anh chị nghi họ, mà vì tới lần thứ ba thứ tư, chính anh chị cũng không nhớ nổi lần đầu mình báo là hôm nào.

Và đây là chỗ hợp đồng nên có một dòng mà phần lớn hợp đồng đang thiếu: báo rồi thì trong bao lâu họ phải có mặt. Thiếu dòng đó thì bảo hành nghe thì có, mà lúc cần thì thành chuyện nhờ vả.

Nhà thầu không quay lại sửa thì mình làm được gì?

Nếu hợp đồng có khoản tiền bảo hành giữ lại, anh chị được dùng chính khoản ấy để thuê người khác sửa. Chữ nếu ở đầu câu là chữ quan trọng: với công trình dùng vốn tư nhân thì luật không buộc phải giữ lại đồng nào, khoản giữ lại chỉ có khi hai bên tự ghi vào hợp đồng.

Nghị định 207/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng và bảo trì công trình có một khoản đáng nhớ ở Điều 33. Hư hỏng phát sinh do lỗi của nhà thầu mà nhà thầu không bảo hành, thì chủ đầu tư có quyền dùng chính tiền bảo hành để thuê đơn vị khác vào sửa.

Quy định này đổi hẳn cách hiểu về khoản tiền anh chị giữ lại sau khi bàn giao. Người ta hay nghĩ nó là khoản phạt treo lơ lửng, giữ để bên kia sợ mà làm cho tử tế. Không phải. Nó là tiền để anh chị tự lo liệu khi bên kia bỏ mặc.

Quyền đó kéo theo hai việc. Một là đừng dễ dãi trả nốt khoản giữ lại chỉ vì công trình nhìn ổn, vì giữ đủ hạn là giữ cho mình một cái van. Hai là hợp đồng nên ghi rõ trình tự dùng tới cái van ấy: báo mấy lần, cách nhau bao lâu, rồi mới được thuê bên ngoài. Ghi rõ thì lúc dùng không ai cãi được.

Cái gì vốn không nằm trong bảo hành?

Bảo hành thường chỉ chịu phần hỏng do lỗi thi công. Hỏng vì dùng, vì thời gian, hay vì người khác động vào thì thường nằm ngoài. Đây là chỗ hai bên hay hiểu khác nhau nhất, và hiểu khác nhau thì gần như luôn dẫn tới tranh cãi. Bảng dưới đây là nếp chung của nghề, không phải điều luật kê sẵn. Mỗi hợp đồng ghi một khác, nên anh chị cứ mở phần bảo hành trong hợp đồng của mình ra mà đối chiếu.

Loại hỏng	Có được bảo hành không	Vì sao
Lỗi thi công: bong, nứt, thấm, lắp sai	Có	Đúng phần nhà thầu chịu
Hao mòn theo thời gian sử dụng	Thường không	Bản lề, ray trượt, mặt bàn dùng nhiều năm thì xuống là chuyện thường
Hỏng do dùng sai cách	Thường không	Kê quá tải, xịt nước vào chỗ không chịu nước, tự khoan đục thêm
Thiết bị anh chị tự mua rồi nhờ lắp	Thường không thuộc nhà thầu	Bảo hành thuộc về bên bán thiết bị, theo giấy của họ
Phần đã có người ngoài vào sửa	Thường là mất	Sửa xong thì không còn phân định được lỗi ban đầu của ai
Hỏng do thiên tai, sự cố ngoài tầm	Thường không	Nằm ngoài phạm vi bảo hành của mọi bên

Ba loại gây tranh cãi nhiều nhất là thiết bị anh chị tự mua, phần đã có người ngoài vào sửa, và hỏng do thiên tai. Chốt cả ba ngay lúc ký hợp đồng, đừng để tới lúc hỏng. Riêng dòng "người ngoài vào sửa" thì anh chị nên nhớ kỹ: thấy một chỗ hỏng nhỏ, tiện tay gọi thợ quen tới xử cho nhanh, thế là mất luôn quyền đòi bảo hành cả hạng mục đó.

Có hạng mục nào nên đòi bảo hành dài hơn phần còn lại không?

Có, và luật cho phép thỏa thuận như vậy, chỉ là ít ai đòi.

Cũng chính nghị định đó cho phép chủ đầu tư và nhà thầu thỏa thuận thời hạn bảo hành riêng cho một hoặc vài hạng mục, khác với thời hạn chung của cả công trình. Nghĩa là anh chị không buộc phải nhận một con số chung áp cho mọi thứ.

Nghị định còn cho hai điều nữa mà anh chị nên biết. Hạng mục nào trong lúc thi công đã có khiếm khuyết và phải sửa thì hai bên được thỏa thuận kéo dài thời hạn bảo hành riêng cho hạng mục đó, và thỏa thuận trước khi nghiệm thu. Còn với thiết bị lắp vào công trình thì thời hạn theo hợp đồng, nhưng không được ngắn hơn thời hạn bảo hành của chính nhà sản xuất.

Cái đáng dùng nhất là điều về hạng mục đã phải sửa trong lúc thi công. Trong lúc thi công mà một hạng mục đã phải làm lại một lần, thì xác suất nó có vấn đề về sau cao hơn hẳn những hạng mục chạy suôn. Đòi kéo dài bảo hành riêng cho nó là đòi có căn cứ, không phải làm khó ai.

Còn bảo hành bao lâu mới đúng luật, và vì sao con số anh chị tra được trên mạng phần lớn không bắt buộc với công trình dùng vốn tư nhân, tôi viết ở bài luật bắt gì, hợp đồng bắt gì.

Phần bảo hành trong hợp đồng nên có thêm những dòng nào?

Năm dòng, và cả năm đều là thứ chỉ mất công viết một lần.

Cần ghi	Ghi rõ tới đâu	Bỏ trống thì mất gì
Báo hỏng bằng cách nào	Số điện thoại, địa chỉ thư, hay nhóm tin nhắn, và ai là đầu mối	Báo miệng rồi không ai nhận là đã nhận
Báo rồi thì bao lâu họ phải có mặt	Tách riêng loại khẩn (nước, điện, khói) và loại thường	Bảo hành thành chuyện nhờ vả, tùy lúc họ rảnh
Cái gì không thuộc bảo hành	Liệt kê thẳng, nhất là ba loại hay cãi nhau nhất ở bảng trên	Tới lúc hỏng mới cãi nhau xem có thuộc hay không
Hạng mục nào bảo hành dài hơn	Tên hạng mục, thời hạn riêng, lý do	Nhận một con số chung cho mọi thứ
Báo mấy lần không tới thì được thuê bên khác	Mấy lần, cách nhau bao lâu, tiền lấy từ khoản giữ lại	Có quyền theo luật mà tới lúc dùng vẫn lúng túng

Dòng về chuyện báo mấy lần không tới thì được thuê bên khác là dòng biến một điều luật thành thứ dùng được. Luật cho anh chị cái quyền ấy rồi, nhưng luật không nói phải báo mấy lần mới coi là "nhà thầu không thực hiện bảo hành". Hai bên tự chốt lấy con số đó, lúc còn quý nhau, thì tới lúc cần chỉ việc mở hợp đồng ra.

Còn khoản tiền giữ lại là bao nhiêu và giữ tới khi nào, tôi viết ở bài tạm ứng và thanh toán theo mốc. Anh chị muốn xem năm dòng trên trông thế nào trong một bản hợp đồng thật, cứ hẹn bên tôi một buổi.