Mở nhà hàng ở tỉnh xa: vì sao khó tìm nhà thầu quen nội quy trung tâm thương mại?

Bên tôi có một công trình trong Aeon Mall Huế. Riêng hạng mục sơn bả thạch cao, hết đội này tới đội khác nhận việc rồi bỏ dở, cộng lại gần hai mươi nhà thầu mới xong được phần sơn bả.

Không phải vì thợ ở Huế kém. Tay nghề sơn bả thì ở đâu cũng có người làm tốt. Cái thiếu là thứ khác: chưa ai trong số họ từng làm trong một trung tâm thương mại đang mở cửa bán hàng.

Bài này tôi kể chuyện thi công xa nhà, và vì sao khoảng cách địa lý lại hoá thành một bài toán nhân sự.

Thi công ở tỉnh xa thì khó nhất ở khâu nào?

Khó ở khâu tìm được đội quen nội quy, chứ không khó ở khâu kỹ thuật.

Kỹ thuật thì bên tôi mang theo được: người thiết kế, người giám sát, cách làm, tiêu chuẩn nghiệm thu. Thứ không mang theo được là đội thợ ruột. Một công trình cách trụ sở vài trăm cây số thì đội quen việc của bên tôi không đi cả tháng được, vì còn công trình khác đang chạy.

Nên phải tuyển thầu tại địa phương. Và tới đây mới lộ ra chỗ khó thật.

Nội quy trung tâm thương mại là thứ phải học ở chỗ nào?

Học bằng cách làm qua một lần, chứ không có lớp nào dạy.

Một đội quen làm nhà phố thì nếp làm việc đã thành phản xạ: sáng tới, chiều về, đồ nghề để lại công trường, cần gì thì chạy ra ngoài mua. Vào trung tâm thương mại thì gần như mọi phản xạ trên đều không dùng được, vì luật ở đây ngược lại gần hết. Đội thợ vào ca lúc mười một giờ đêm. Đồ nghề mang vào rồi cuối ca phải mang ra. Ai vào cũng phải có tên trong danh sách đăng ký trước và đeo thẻ. Che chắn phải dựng đúng cách rồi tháo trước giờ toà nhà mở cửa. Trọn bộ nội quy hay gặp tôi kể riêng trong bài nội quy thi công trong trung tâm thương mại.

Ở Huế, nhiều đội nhận việc rồi làm được vài hôm là xin nghỉ. Nhìn từ phía họ thì cũng hợp lẽ: cùng một khoản tiền công, làm ban ngày ngoài phố thì nhẹ hơn hẳn làm đêm trong trung tâm thương mại với một mớ quy định phải nhớ. Người ta chọn việc dễ hơn là chuyện thường tình, không phải chuyện đáng trách.

Gỡ bằng cách thêm người giám sát, hay bằng cách khác?

Bằng cách tổ chức lại đội, không phải bằng cách thêm giám sát.

Đây là chỗ tôi muốn kể nhất trong bài, vì phản xạ đầu tiên của phần lớn người làm quản lý là thêm người trông coi. Thêm giám sát trong tình huống này không giải quyết được gì: vấn đề không nằm ở chỗ thợ làm ẩu, mà nằm ở chỗ không đủ người chịu gắn bó với nếp làm việc lạ.

Cách bên tôi làm ở Huế gồm hai việc:

1. Tuyển hai tổ đội rồi ghép lại thành một. Thay vì tìm bằng được một đội đủ quân, bên tôi nhận hai đội nhỏ hơn và ghép. Cách này để phòng chuyện một đội bỏ dở: đội còn lại vẫn chạy tiếp, công trình không phải dừng hẳn.
2. Phân khu, chia đầu mục rõ ràng. Mỗi tổ nhận một phần việc có ranh giới hẳn hoi, biết chính xác làm tới đâu là xong phần mình. Nhờ vậy, khi phải tuyển thêm người thay chân đội bỏ dở, người mới cũng nắm được việc nhanh: họ chỉ cần hiểu phần việc của mình chứ không cần hiểu cả công trình.

Công trình vẫn chậm hơn dự kiến chừng mười tới mười hai ngày. Tôi kể cả con số chậm ra đây, vì giấu đi thì bài thành lời khoe, mà khoe thì không giúp được anh chị điều gì.

Năm 2026 tìm thợ khó hơn trước ở chỗ nào?

Khó hơn vì trong năm 2026 có nhiều dự án rất lớn cùng chạy khắp cả nước, và chúng hút phần lớn thợ lẫn nhà thầu về phía chúng.

Mấy tập đoàn lớn triển khai hàng loạt khu đô thị và tổ hợp trong cùng một giai đoạn. Thợ và nhà thầu đổ về mấy công trường lớn, nên dự án nhỏ hơn khó tuyển hẳn. Đây là bối cảnh chung của thị trường, ai làm nghề cũng gặp.

Ba cách bên tôi đang dùng để xoay:

• Dựa vào đối tác làm việc lâu năm. Quan hệ nhiều năm thì lúc khan người mới thấy giá trị.
• Tìm tới đối tác nhỏ vốn không muốn vào dự án lớn. Không phải nhà thầu nào cũng thích công trường vài nghìn người; có bên chọn làm việc vừa sức mà chắc.
• Ngồi lại bàn giá với nhau. Hạng mục nào có giá nhân công lên xuống nhiều, chẳng hạn phần xây dựng, thì bên tôi chủ động trả thêm cho thợ một chút để hai bên còn vui vẻ hợp tác tiếp. Ép giá lúc thị trường khan người thì được một công trình, mất một đối tác.

Anh chị nên hỏi gì khi thuê đơn vị thi công cho mặt bằng ở tỉnh xa?

Hỏi ba câu, và hỏi trước khi ký chứ đừng hỏi lúc đã vào việc.

Còn phần so sánh chung giữa hai loại mặt bằng, tôi viết trong bài làm nhà hàng trong trung tâm thương mại khác ngoài nhà phố ở chỗ nào.

Làm ở xa, thứ quyết định không phải tay nghề thợ, mà là ai đã quen luật chơi của toà nhà.